Қайта сақтандыру сөздігі

Агрегаттық лимит

Залалдардың санына қарамастан, шарттың бүкіл қолданылу кезеңіндегі қайта сақтандырушы төлемдерінің ең жоғары сомасы.

Бордеро

Цеденттің қайта сақтандырушыға берілген тәуекелдер (сыйлықақылар бордеросы) немесе залалдар (залалдар бордеросы) тізімімен ұсынатын тұрақты есебі.

Жетекші қайта сақтандырушы (лидер)

Тәуекелді бірінші болып қабылдайтын және орналастырудың қалған қатысушылары қосылатын талаптарды келісетін қайта сақтандырушы.

Залалдар депосы

Мәлімделген, бірақ реттелмеген залалдардағы өз үлесін қамтамасыз ету үшін қайта сақтандырушы цедентте депозитке салатын сома.

Залалдылық эксцеденті (Stop Loss)

Портфельдің жылдық жалпы залалдылығының белгіленген деңгейден асып кетуінен (мысалы, сыйлықақының 105%-ынан жоғары) қорғайтын пропорционалды емес шарт.

Залал эксцеденті (Excess of Loss, XL)

Пропорционалды емес шарт: қайта сақтандырушы әрбір залалдың приоритеттен асатын бөлігін лимит шегінде өтейді.

Каптивтік компания

Компаниялар тобы өз тәуекелдерін сақтандыру үшін құрған сақтандыру немесе қайта сақтандыру ұйымы.

Катастрофалық залал эксцеденті (Cat XL)

Цедентті бір оқиғаға (жер сілкінісі, су тасқыны, дауыл) байланысты көптеген тәуекелдер бойынша залалдардың жинақталуынан қорғайтын залал эксцеденті шарты.

Квоталық қайта сақтандыру (квота)

Цедент портфельдің барлық тәуекелдері бойынша қайта сақтандырушыға тіркелген пайызды беретін пропорционалды шарт; сыйлықақылар мен залалдар да сол үлесте бөлінеді.

Ковер-нота

Негізгі шарт ресімделгенге дейін тәуекелдің қайта сақтандыруға орналастырылғанын растайтын құжат.

Мүмкін болатын ең жоғары залал (MPL)

Жағдайлар ең нашар үйлескен кезде (объект толық жойылғанда) тәуекел бойынша туындауы мүмкін ең үлкен залал.

Облигаторлық қайта сақтандыру

Шарт қолданылатын мерзім ішінде цедент оның талаптарына сәйкес келетін барлық тәуекелдерді беруге, ал қайта сақтандырушы қабылдауға міндетті болатын шарт.

Оқиға (event)

Катастрофалық қайта сақтандыруда — белгілі бір уақыт аралығында бір себептен туындаған залалдардың жиынтығы (мысалы, дауыл үшін 72 сағат).

Приоритет

Пропорционалды емес қайта сақтандыруда — цедент өзі төлейтін залал сомасы; қайта сақтандырушы тек приоритеттен асатын бөлік үшін лимитке дейін жауап береді.

Пропорционалды емес қайта сақтандыру

Залал цеденттің приоритетінен асқан кезде қайта сақтандырушының жауапкершілігі туындайтын қайта сақтандыру түрі; сыйлықақы цедент сыйлықақысының үлесі ретінде емес, жеке есептеледі.

Пропорционалды қайта сақтандыру

Қайта сақтандырушы сыйлықақының үлесін алатын және әрбір залалдың сол үлесін төлейтін қайта сақтандыру түрі (квоталық және эксцедентті қайта сақтандыру).

Пул (қайта сақтандыру пулы)

Жауапкершілікті үлестер бойынша бөле отырып, ірі біртекті тәуекелдерді бірлесіп сақтандыру немесе қайта сақтандыру үшін сақтандырушылардың бірлестігі.

Ретроцессионер

Басқа қайта сақтандырушыдан тәуекелдерді ретроцессияға қабылдайтын қайта сақтандырушы.

Ретроцессия

Қайта сақтандырушының қабылдаған тәуекелді басқа қайта сақтандырушыға (ретроцессионерге) одан әрі беруі. Қайта сақтандырушыны қайта сақтандыру.

Слип

Брокер немесе цедент қайта сақтандырушыларға жіберетін қайта сақтандырудың негізгі талаптары бар құжат; қайта сақтандырушының слипке қойған қолы оның үлесін қабылдағанын тіркейді.

Сыйлықақы депосы

Қайта сақтандырушының міндеттемелерді орындауының кепілдігі ретінде цедент өзінде ұстап қалатын қайта сақтандыру сыйлықақысының бөлігі.

Тантьема

Пайдадан алынатын қосымша комиссия: шарт бойынша оң қаржылық нәтижедегі қайта сақтандырушы үлесінің цедентке қайтарылатын бөлігі.

Тағдырға ілесу туралы ескертпе (follow the fortunes)

Шарт талаптарының шегінде қайта сақтандырушы залалдарды реттеу жөніндегі цедент шешімдеріне ілесетін шарт талабы.

Түзету сыйлықақысы

Түпкілікті сыйлықақы берілген портфельдің нақты көлеміне байланысты болған кезде, кезең қорытындысы бойынша сыйлықақыны қосымша төлеу немесе қайтару.

Тәуекел аккумуляциясы

Сақтандырылған тәуекелдердің бір аймақта немесе бір себеп бойынша шоғырлануы, бұл ретте бір оқиға көптеген залалдарды тудырады.

Факультативтік-облигаторлық қайта сақтандыру

Аралас нысан: цедент қандай тәуекелдерді беретінін таңдауға құқылы, ал қайта сақтандырушы шарт шеңберінде берілген тәуекелдерді қабылдауға міндетті.

Факультативтік қайта сақтандыру

Жекелеген тәуекелді қайта сақтандыру: цедент тәуекелді ұсынады, қайта сақтандырушы оны қабылдауға немесе қабылдамауға құқылы. Ірі және стандартты емес тәуекелдер үшін қолданылады.

Фронтинг

Жергілікті сақтандырушы полис беріп, тәуекелдің барлығына жуығын қайта сақтандыруға (мысалы, шетелдік қайта сақтандырушыға) беретін және өзінде ең аз ұстап қалуды қалдыратын схема.

Цедент

Тәуекелді немесе оның бір бөлігін қайта сақтандыруға беретін (цедирлейтін) сақтандыру ұйымы. Басқаша — қайта сақтанушы.

Цеденттің төлем қабілетсіздігі туралы ескертпе

Цеденттің төлем қабілетсіздігіне немесе банкроттығына қарамастан қайта сақтандырушы залалдардағы өз үлесін төлейтін талап.

Цессия

Қайта сақтандыру шарты бойынша тәуекелді (тәуекелдің бір бөлігін) цеденттен қайта сақтандырушыға беру.

Ықтимал ең жоғары залал (PML)

Қолайсыз, бірақ шынайы жағдайларда тәуекел немесе портфель бойынша болуы мүмкін ең жоғары залалды бағалау. Қайта сақтандыру қорғанысын есептеу үшін пайдаланылады.

Эксцедентті қайта сақтандыру (сомалар эксцеденті)

Цеденттің өзіндік ұстап қалуынан асатын сақтандыру сомасының бөлігі қайта сақтандыруға берілетін пропорционалды шарт; қайта сақтандырушының үлесі әр тәуекел үшін әртүрлі болады.

Қабат (layer)

Пропорционалды емес қайта сақтандырудағы төменгі және жоғарғы шекара арасындағы жауапкершілік бөлігі, мысалы, «5 млн-нан асқан 5 млн». Ірі бағдарламалар әртүрлі қайта сақтандырушылары бар бірнеше қабатқа бөлінеді.

Қайта сақтандыру

Сақтандырушының өз жауапкершілігін сақтандыруы: сақтандыру ұйымы (цедент) қабылдаған тәуекелдің бір бөлігін сақтандыру сыйлықақысының бір бөлігі үшін басқа сақтандыру немесе қайта сақтандыру ұйымына (қайта сақтандырушыға) береді. Ірі тәуекелдерді қабылдауға және қаржылық орнықтылықты сақтауға мүмкіндік береді.

Қайта сақтандыру брокері

Цеденттің тапсырмасы бойынша қайта сақтандырушыларды іріктейтін, талаптарды келісетін және қайта сақтандыру шартын сүйемелдейтін кәсіби делдал.

Қайта сақтандыру комиссиясы

Пропорционалды қайта сақтандыруда сақтандыру шарттарын жасасу және жүргізу шығыстарын жабу үшін қайта сақтандырушы цедентке төлейтін сыйақы.

Қайта сақтандыру мөлшерлемесі (rate on line)

Пропорционалды емес қайта сақтандыру шарты бойынша қайта сақтандыру сыйлықақысының жауапкершілік лимитіне қатынасы.

Қайта сақтандыру нарығының сыйымдылығы

Қайта сақтандырушылар тәуекел түрі немесе өңір бойынша қабылдауға дайын жауапкершіліктің ең жоғары көлемі.

Қайта сақтандыру сыйлықақысы

Тәуекелді қайта сақтандыруға қабылдағаны үшін цеденттің қайта сақтандырушыға төлейтін төлемі.

Қайта сақтандыру шарты (treaty)

Тәуекелдер портфелін алдын ала келісілген талаптармен белгілі бір мерзімге (әдетте бір жылға) қайта сақтандыру туралы келісім.

Қайта сақтандырушы

Тәуекелді қайта сақтандыруға қабылдайтын және цедентке төлемдердегі өз үлесін өтеуге міндеттенетін сақтандыру немесе мамандандырылған қайта сақтандыру ұйымы.

Қайта сақтандырушы жауапкершілігінің лимиті

Қайта сақтандырушы шарт бойынша (бір залал, оқиға бойынша немесе кезең ішінде) төлейтін ең жоғары сома.

Қайта сақтандырушының қаржылық орнықтылық рейтингі

Цедент пен реттеуші қайта сақтандырушының сенімділігі туралы пайымдау жасайтын тәуелсіз рейтингтік агенттіктің (S&P, A.M. Best, Moody's, Fitch) бағасы.

Қайта сақтандыру қорғанысы (бағдарламасы)

Сақтандырушы өз портфелі үшін құратын қайта сақтандыру шарттарының жиынтығы: ұстап қалу, пропорционалды және пропорционалды емес қабаттар.

Өзіндік ұстап қалу

Сақтандырушы өз балансында қалдыратын және қайта сақтандыруға бермейтін тәуекелдің бөлігі (жауапкершілік сомасы). Капиталға, резервтерге және тәуекелдерді басқару саясатына сүйене отырып айқындалады.

Өтемді қалпына келтіру (reinstatement)

Төлемнен кейін залал эксцеденті шарты бойынша жауапкершілік лимитін, әдетте қосымша сыйлықақы үшін, қалпына келтіру.