Сақтандырудағы демпинг және оның салдары

Қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру практикасында сақтандыру компанияларының міндеттемелерді орындамау тәуекеліне әкелетін түрлі демпингтік және заңсыз схемалар белгілі. Бұл — сақтандыру компаниясы мен жұмыс берушінің арасындағы келісімдер, сақтандыру «откаттары», сақтандыру сыйлықақысы төленбеген шарттар.

Көптеген сақтандыру компаниялары сақтандыру мәдениеті мен қаржылық сауаттылықты арттыруды жақтайды, жұмыс берушілерді сақтандыру компаниясын таңдауға неғұрлым жауапкершілікпен қарауға шақырады және адал емес сақтандырушылардан өзін қалай қорғауға болатыны туралы компания кеңестерін пайдалануды ұсынады.

Қазіргі уақытта міндетті сақтандыру нарығында бірқатар проблемалар бар. Ең алдымен, бұл кәсіпорындардың қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандырумен төмен қамтылуы. Бүгінде Қазақстанда жұмыс берушілердің 50%-нан аспайтыны ғана міндетті сақтандыру жүйесінің қатысушылары болып табылады.

Сақтандыру компанияларының демпингі және сақтандыру «откаттары» жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру жүйесіндегі тағы бір проблема болып табылады.

Тарифтері төмендетілген сақтандыру компаниясын таңдамауды ұсынамыз. Жазатайым оқиға орын алған кезде жылдық шарттық қатынастар ұзақ мерзімді сипат алады, ал тәуекелдерді барабар бағаламаған сақтандыру компаниялары сақтандыру төлемінен жалтарудың жолын іздейтін болады.

Өз кезегінде, жұмыс берушінің сақтандыру компаниясына өз кәсіпорны туралы барынша дәл әрі толық ақпарат беруі маңызды. Дұрыс емес мәліметтер мен жасырылған фактілер сақтандыру төлемінен бас тартуға негіз болуы мүмкін.

Практикада жұмыс берушінің өз қызметкерлеріне үнемдеуге деген ниеті кейіннен, жазатайым оқиға орын алған кезде, бүкіл кәсіпорынды банкроттық қаупіне ұшыратқан мысалдар бар.

Қызметкерлерді жазатайым оқиғадан сақтандыру бойынша сақтандыру компаниясын таңдау кезінде мынадай өлшемдерді басшылыққа алуды ұсынамыз:

• бәсекелестер арасындағы сақтандыру компаниясы активтерінің шамасы;
• компанияның төлем қабілеттілігі маржасы;
• қалыптастырылған сақтандыру резервтерінің мөлшері;
• сақтандыру төлемдерінің көлемі;
• компанияның бәсекелестер арасындағы нарықтағы орны;
• есептеулердің барабарлығы және демпинг тұрғысынан тарифтік саясат;
• инвестициялық саясат және қайта сақтандырушының болуы;
• компанияның тарихы, мақсаттары және құрылған жылы (нарықтағы тәжірибесі);
• компанияның акционерлері, басшы құрамның ауысу жиілігі, кіммен үлестес екені, бақылаушы органның бар-жоғы.

Компанияның сенімділігін зерделеу үшін ашық ресми дереккөздерді, мысалы, Ұлттық Банктің, Қазақстан қор биржасының веб-сайттарын, корпоративтік сайттарды пайдалана аласыз.

• Сақтандыру шарты болмаған кезде кәсіпорын өте үлкен тәуекелдерді көтереді, өйткені жазатайым оқиға кезіндегі сақтандыру сомалары ондаған миллион теңгені құрайды, бұл әсіресе кәсіптік аурулар мен қызметкерлердің мүгедектігіне қатысты.

• «Жұмыскерді еңбек (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру туралы» Заңға сәйкес міндетті сақтандыру шартын жасасуға міндетті тұлғаның міндетті сақтандыру шартын жасасудан жалтаруы айыппұл түріндегі әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғады.

Сақтандыру нарығындағы демпинг үшін компаниялардың менеджерлерін дербес жазалау қажет.

Өмірді сақтандыру жөніндегі кейбір компаниялар клиентті тарту үшін кәсіпорындағы қызметкерлерді міндетті сақтандыру шарттарын жасасу кезінде сақтандыру сомасын әдейі төмендетеді. Бұл ретте бірнеше жылдан кейін мұндай сақтандырушылар зардап шеккен қызметкерлерге тиесілі сомаларды төлей алмайды. Мұндай жағдайда, әдетте, қызметкерлер де, уәде етілген сақтандыруды өз қаражаты есебінен төлеуге мәжбүр болатын кәсіпорынның өзі де зардап шегеді.

Кейін төлемдер алуды тоқтататын бұл адамдар кейіннен кәсіпорынның қақпасына келіп, жұмыс берушімен есеп айыратын болады.

Еске сала кетейік, Қазақстан заңнамасына сәйкес әрбір кәсіпорын жұмыскерді жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру туралы шарт жасасуға міндетті.

«Жұмыскерді еңбек (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру туралы» Заңға сәйкес міндетті сақтандыру шартын жасасуға міндетті тұлғаның міндетті сақтандыру шартын жасасудан жалтаруы айыппұл түріндегі әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғады.

Сақтандыру компаниясын дұрыс таңдай отырып, сіз өзіңізді тәуекелдерден қорғайсыз және қызметкерлеріңіз бен бизнесіңізді сенімді қорғаумен қамтамасыз етесіз!