Сақтандырудағы шығындарды оңтайландыру

Сақтандыру полистері қолмен толтырылып, сақтандырушы операцияларының бүкіл есебі «Excel» кестелеріне сәтті сыйып кететін кездер өтті. Бүгінгі таңда сапалы ақпараттық жүйесіз заманауи бөлшек сақтандыру компаниясының дамуы ғана емес, күнделікті жұмыс істеуі де мүмкін емес. Осыған байланысты сақтандырушылар өз IT-құрылымдарын құра бастады, олар өз күшімен немесе бөгде ұйымдарды тарта отырып, құны бірнеше жүз мың долларға бағаланатын жобаларды жүзеге асырады.

Сақтандыру компаниясының ақпараттық технологиялар саласына елеулі күрделі салымдар мен тұрақты шығындар соншалықты сөзсіз бе? Бұл мәселе бойынша өз көзқарасын «NOVELTY» ЖШС бас директоры Иван ЛАЗАРЕВ ұсынды.

– Айтыңызшы, Иван, Сіздің ойыңызша, сақтандыру компаниясының ақпараттық технологиялар саласының тиімділігін бағалау үшін қандай негізгі көрсеткіштер маңызды?

– Сақтандыру компанияларында көбіне мынадай сұрақ туралы ойланады: неліктен ақпараттық технологияларға жұмсалатын шығындар өсіп келеді, ал тиімділік төмен күйінде қалады? Алайда күтілген нәтижеге қол жеткізу үшін, тәжірибе көрсеткендей, бірнеше қарапайым ережені ұстанған пайдалы:

- нақты, қол жеткізуге болатын мақсаттар қою қажет;

- осы мақсаттарға қол жеткізу процесін тиісті ресурстармен қамтамасыз ету және

қойылған мақсаттарға қол жеткізілуін тұрақты бақылап отыру.

Бұл ретте нәтижені бағалау үшін пайдаланылатын негізгі факторлар: тиімділік – нәтижеге қол жеткізу кезінде ресурстарды ұтымды жұмсау және нәтижелілік – жоспарланған нәтижелерге қол жеткізу дәрежесі.

Тиімділік пен нәтижеліліктің рөлін қарапайым мысалмен түсіндірген оңай.

«А» және «Б» компанияларының қаржы қызметтері өздерінің ақпараттық технологиялар бөлімшелеріне есептік деректерді Интернет арқылы беру жылдамдығының төмендігі туралы шағыммен жүгінді. «А» компаниясының IT-мамандары мәселені байланыс арнасының қосымша сыйымдылығын сатып алу арқылы шешті. «Б» компаниясының ақпараттық технологиялар мамандары мәселені басқаша шешті – олар компания

қызметкерлерінің ойын-сауық сипатындағы интернет-ресурстарға қолжетімділігін шектеп, сол арқылы компанияның тікелей қажеттіліктері үшін трафикті босатты.

Нәтижеге екі компания да қол жеткізді. Бірақ бұл ретте «А» компаниясы күрделі шығындарға ұшырады және оның шешімін тиімді деп атауға болмайды, ал «Б» компаниясы қаржы бөлімшесіне сапалы байланыс арнасын ұсыну туралы негізгі мәселені шешумен қатар, қызметкерлердің жұмыс уақытын мақсатты пайдалануы жөніндегі бірқатар мәселені де ешқандай қосымша қаржылық шығынсыз шешті. Сөзсіз, «Б» компаниясы жағдайында тиімділік пен нәтижелілік жоғары болады.

Қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін компанияда жүретін процестердің тиімділігін қалай өлшеуге болатынын түсіну үшін тиімділіктің негізгі индикаторларын – қойылған міндеттерді іске асыру кезінде компания бөлімшелерінің, соның ішінде ақпараттық технологиялар бөлімшесінің, түрлі іс-шаралар мен жұмыстарды орындау тиімділігінің көрсеткіштерін пайдалануға болады. Әрбір компания өзі үшін тиімділік индикаторларының жүйесін дербес әзірлей алады, бірақ бүгінгі таңда тек IT-процестер бойынша ғана осындай 400-ден астам көрсеткіш бар.

Ақпараттық технологиялардың тиімділігін бағалау мәселесіндегі тағы бір маңызды көрсеткіш – иеленудің жиынтық құны, яғни ақпараттық жүйенің өмірлік циклінің барлық кезеңдерінде есептелетін ақпараттық жүйелерге және өзге де шығындарды анықтау.

Бұл – компания алғашқы жуықтауда сақтандыру компаниясының ақпараттық технологиялар саласының тиімді жұмыс істеуі және оны бағалау үшін пайдалана алатын негізгі әдістемелер.

– Сақтандырушыларға ақпараттық технологиялар саласына жұмсалатын шығындарды оңтайландырудың қандай әдістерін ұсына аласыз?

– Сақтандырушылардың өздері жиі келетін алғашқы шешім – ақпараттық технологияларға арналған бюджетті қысқарту. Бюджетті қысқарту – мәселені шешудің ең жылдам әрі оңай жолы. Бірақ бұл ретте компанияның ақпараттық технологиялар инфрақұрылымы онсыз жұмыс істей алмайтын аса қажетті бір нәрсені қысқартып алмас үшін абайлап қысқарту керек.

Неғұрлым салмақты тәсіл үшін сақтандыру компаниясының ақпараттық технологиялар саласын иеленудің жиынтық құнын бағалау қажет, ол компанияның ақпараттық жүйесінің жұмыс істеуіне арналған барлық қаржылық шығындарды – жабдық пен бағдарламалық қамтамасыз етуді сатып алуды, персоналдың жалақысын, үй-жайды жалға алуды, электр энергиясын тұтынуды және т.б. – қамтитын тікелей шығындардан және компанияның ақпараттық жүйесінің жұмыс істеуіне жанама түрде жатқызылатын жанама шығындардан тұрады.

Кейде жанама шығындарға не кіретінін түсіндіруді сұрайды. Формалды түрде бұған IT-инфрақұрылымды пайдаланумен байланысты, бірақ кәсіпорын бюджетінде бабы жоқ барлық шығындарды жатқызу керек деп айта аламын. Иеленудің жиынтық құнын есептеу туралы заманауи түсініктерге сәйкес мұндай шығындарға мыналар жатады:

• Пайдаланушылардың өз компьютерімен және бағдарламалық қамтамасыз ету жиынтығымен жұмыс істеуді өз бетінше үйренуі, әріптестерін оқытуы және оларға көмектесуі.

• Пайдаланушының өз компьютері мен бағдарламалар жиынтығына өз бетінше қызмет көрсетуі – резервтік көшірме жасау, іркілістен кейін қалпына келтіру, бағдарламаларды баптау, жаңа құрылғылардың драйверлерін орнату және т.б.

• Қызметтік компьютерлер мен ақпараттық жүйелерді бөгде жұмыс үшін, ойын-сауық, ойындар және т.с.с. үшін пайдалану.

• Ақпараттық жүйенің тұтастай немесе оның жекелеген бөліктерінің жұмысындағы тоқтап қалулар:

- жүйе компоненттерінің қуатының жеткіліксіздігінен (төмен қолжетімділігінен) немесе тұрақсыз жұмысынан;

- IT-сервис тарапынан жауап күтуге байланысты;

- жүйенің немесе оның жекелеген бөліктерінің жоспарлы немесе жоспардан тыс, авариялық тоқтатылуы себебінен.

Әдетте корпоративтік желінің әрбір пайдаланушысы жылына кемінде 80 жұмыс сағатын – 10 жұмыс күнін, 2 күнтізбелік аптаны – өз бетінше оқуға және өз компьютеріне қызмет көрсетуге жұмсайды деп болжанады. Бірақ тәжірибе бұл санды бір жарым-екі есеге дейін батыл ұлғайтуға болатынын көрсетеді.

Сақтандыру компаниясының ақпараттық технологиялар саласын иеленудің жиынтық құнын бағалағаннан кейін шығындарды оңтайландырудың ықтимал бағыттары туралы айтуға болады. Бірақ мен аутсорсинг сияқты оңтайландыру тәсіліне – функцияларды, бұл жағдайда ақпараттық технологияларды, мамандандырылған ұйымдарға беруге тоқталғым келеді.

Компанияның ақпараттық жүйесімен байланысты функцияларды сыртқы ұйымға беру туралы шешім бірқатар факторларды мұқият талдағаннан кейін қабылдануы тиіс. Ақпараттық технологиялар аутсорсингі негізгі бизнес тұрғысынан бейінді емес өз ақпараттық технологиялар инфрақұрылымын қысқарту, түрлі мердігерлермен жасалатын шарттардың санын азайту, телефония, Интернет және т.б. ұйымдастыру қажет болған жағдайларда таңдалады. Ақпараттық технологиялар аутсорсингі шығындарды қысқартады және ұйымға өзінің негізгі бизнесін жүргізуге шоғырлануға мүмкіндік береді. Осы аутсорсингтің негізгі сәті – қажетті сападағы ақпараттық технологиялар қызметтерін алу, ол үшін ішкі ресурстарды пайдаланған жағдайдағыдан аз ақы төлеу.

– Ақпараттық технологиялар функцияларын аутсорсингтік компанияға беру арқылы шығындарды қалай азайтуға болады?

– Аутсорсинг тапсырыс беруші компанияға шығасыларды қысқартуға және ақпараттық жүйелер мен қосымшаларды пайдаланудың еңбек сыйымдылығы мен шығындарын едәуір төмендетуге, компанияның негізгі бизнес-процестеріне шоғырлануға мүмкіндік береді. Алайда бизнес-процестерде аутсорсингті пайдалану кезінде кемшіліктер де байқалуы мүмкін. Мысалы, аутсорсингтік компания қызметкерлерінің тиісті сападағы жұмыстарды орындау немесе қызметтерді көрсету үшін жеткіліксіз болып шыққан кәсібилік деңгейі, сондай-ақ басқарушылық ықпал ету әдістерінің жеткіліксіздігі процестердің тиімділігінің төмендеуіне және қызмет көрсетуге жұмсалатын шығындардың ұлғаюына әкелуі мүмкін.

Сондықтан ақпараттық технологиялар аутсорсингі үшін серіктес таңдаған кезде оның сақтандыру саласындағы тәжірибесін ескеру, дайын шешімдердің болуына және инновацияларды тұрақты қолдануына назар аудару қажет. Осы аутсорсинг шеңберіндегі ынтымақтастықтың ықтимал тәсілдерінің бірі сақтандыру компанияларына арналған мамандандырылған ақпараттық шешімдерді жалға алу болуы мүмкін, олар бүгінгі таңда бұлттық шешімдер деп аталатын түрде белсенді дамып келеді.

Бірнеше негізгі фактормен сипаттауға болатын бұлттық шешімдерді қолданудың сақтандыру компаниялары үшін пайдасы әбден айқын:

- қымбат тұратын серверлік жабдықты сатып алуға және оған қызмет көрсетуге күрделі шығындар жұмсаудың қажеті болмайды;

- қымбат бағдарламалық қамтамасыз етуге лицензиялар сатып алу бойынша күрделі шығындар талап етілмейді;

- бағдарламалық қамтамасыз етуді сүйемелдеу үшін қымбат мамандарды тартпауға болады, өйткені ақпараттық технологиялар аутсорсингі жабдық пен бағдарламалық қамтамасыз етудің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ететін қолдау қызметінің болуын көздейді.

– Сіздің компанияңыз ақпараттық технологиялар аутсорсингінің қандай қызметтерін ұсынады және олар қаншалықты сұранысқа ие?

– Бізде жұмысты автоматтандыру мыналарды қамтиды: сақтандыру шарттарын

ресімдеу, андеррайтинг, залалдарды реттеу, құжат айналымы жүйесі, клиенттермен өзара қарым-қатынасты басқару жүйесі.

Ұсынылатын шешімнің негізгі мүмкіндіктерін сипаттайтын кейбір деректерді келтіре аламын:

- 2 минут – КҚ ИАҚЖМС полисін ресімдеу уақыты,

- 1 минут – ұзартуды ресімдеу уақыты,

- 0,5 теңге – бір полис үшін қолма-қол төлемді қабылдауды ұйымдастыру құны,

- 0 теңге – IT-персоналға жұмсалатын шығындар,

- 0 теңге – жабдыққа жұмсалатын шығындар,

- 0 теңге – бағдарламалық қамтамасыз етуді сатып алуға жұмсалатын шығындар,

- 0 теңге – бас ауруына қарсы дәрі-дәрмекке жұмсалатын шығындар.

Бүгінгі таңда «NOVELTY» компаниясы ұсынатын ақпараттық технологиялар аутсорсингі негізінде жұмысты автоматтандыру қызметтерін Қазақстанның 13 сақтандыру компаниясы пайдаланады.