Қайта сақтандыру сөздігі

ADDENDUM

Сақтандыру (қайта сақтандыру) шартына егжей-тегжейлі келісілген түзетулерді білдіретін құжат.

ADJUSTMENT PREMIUM (Түзету сыйлықақысы)

Түзету сыйлықақысы шарттың қолданылу мерзімі аяқталғаннан кейін төленеді және төленетін аванспен бірге шартта талап етілетін сыйлықақыны құрайды.

BORDEREAU(Бордеро)

Қайта сақтандырушыларға пайда болған залалдар мен өтелген тәуекелдер туралы хабарлау үшін берілетін сыйлықақылардың немесе талаптардың егжей-тегжейлі тізбесі. Бордеро әдетте айына немесе тоқсанына бір рет дайындалады.

BROKERAGE (Брокераж)

Басқаша айтқанда, брокерлік комиссия. Комиссияны сақтандырушы немесе қайта сақтандырушы брокерге сақтандыру немесе қайта сақтандыру шартын жасасу бойынша көрсеткен делдалдық қызметтері үшін төлейді.

BURNING COST

Пропорционалды емес қайта сақтандыру (залал эксцеденті) шарттары үшін сыйлықақыны есептеу әдістерінің бірі. Ол шеккен залалдардың цеденттің таза сақтандыру сыйлықақысына қатынасын қамтиды. Алынған пайыздық орташа жылдық санды қайта сақтандырушылар үшін сыйлықақыны алу үшін бөлшекке, мысалы, 100/80-ге көбейту керек. Burning cost әдісін қолдану үшін залалдарға қатысты көпжылдық статистикаға ие болу қажет.

CANCELLATION (Күшін жою)

Шартты қолданылу мерзімі өткенге дейін немесе белгісіз мерзімге жасалған шартты жою. Шартта тиісті хабарлама арқылы шарттың күшін жоюға болатын талаптарды қамтитын күшін жою туралы ескертпе болуы мүмкін.

CAPACITY (Сыйымдылық)

Сақтандырушы немесе қайта сақтандырушы қабылдай алатын ең жоғары тәуекел көлемі.

CAPTIVE

Ірі өнеркәсіптік немесе коммерциялық ұйымдар өз тәуекелдерін сақтандыру мақсатында құрған сақтандыру компаниясының түрі. Кэптив сақтандыру компанияларының әлеуетті клиенттері мөлшерлемелер, қызметтер және т.б. саласындағы ұсынысқа көңілі толмаған кезде пайда болады.

CASH LOSS (Кассалық залал)

Қайта сақтандыру шартындағы ескертпе, оған сәйкес қайта сақтандырушылардың ірі залалдарын төлеу шартта қабылданған өзара есеп айырысу кезеңдерінен тыс дереу жүзеге асырылады.

CLAIMS CONTROL CLAUSE

Қайта сақтандыру шарттарындағы цедент (сақтандырушы) залалды қайта сақтандырушының келісімінсіз реттей алмайтынын білдіретін ескертпе.

CLAIMS COOPERATION CLAUSE (талаптарды қанағаттандырудағы ынтымақтастық туралы ескертпе)

Цедентті шарт талаптарына сәйкес реттелуі мүмкін кез келген залал туралы қайта сақтандырушыға хабарлауға міндеттейтін ескертпе. Қайта сақтандырушы өз қалауы бойынша залалды жоюға қатыса алады.

CO-INSURANCE (Бірлесіп сақтандыру)

Осы тәуекелдің сақтандыру сомаларын бірнеше сақтандырушылар (бірлесіп сақтандырушылар) арасында бөлу. Әрбір бірлесіп сақтандырушы сақтандырылған адаммен шарттық қатынастармен байланысты.

CUT THROUGH CLAUSE

Оған сәйкес қайта сақтандырушы қайта сақтанушыны (цедентті) айналып өтіп, төлемді тікелей сақтандырылған адамға жүргізе алатын ескертпе.

DEFICIT CLAUSE (Тапшылық ескертпесі)

Қайта сақтандыру шарттарында қолданылатын, шығындар келесі сақтандыру жылына ауыстырылып, пайдаға қатысу арқылы өтелуі тиіс екенін білдіретін ескертпе.

DEPOSIT PREMIUM (Депозиттік сыйлықақы)

Түзетуі кейінгі мерзімге келісілген қайта сақтандыру шарты негізінде аванспен төленетін сыйлықақы. Ең төменгі және депозиттік сыйлықақылар — ең төменгі сыйлықақы залал эксцеденті (Excess of Loss) шарттары жағдайында төленеді.

DEPOSITS RETAINED BY A CEDANT (RESERVES)

Қайта сақтандыру шартының нәтижесінде қайта сақтандырушыларға тиесілі, бірақ қайта сақтандырушылардың төлем қабілеттілігіне кепілдік беру мақсатында бастапқы сақтандырушыда қалдырылған сомалар.

EPI ….

Цедент белгілі бір уақыт кезеңіне болжайтын сыйлықақы.

ESCAPE CLAUSE

Қайта сақтандыру шарттарында қамтылған, қайта сақтандырушыға келісімшартты әртүрлі, кейде айтарлықтай ерекше себептер бойынша тоқтатуға мүмкіндік беретін ескертпе.

EXCESS OF LOSS (Залал эксцеденті)

Сақтандырушы жекелеген тәуекелдер немесе тәуекелдер топтары үшін залалға қатысуын белгілі бір лимиттерге дейін шектейтін пропорционалды емес қайта сақтандыру түрі.

FACULTATIVE REINSURANCE (Факультативтік қайта сақтандыру)

Жеке тәуекелдерді қайта сақтандырушымен талқыланған талаптар бойынша қайта сақтандыру.

FOLLOW THE FORTUNES (тағдырды бөлісу туралы ескертпе)

Қайта сақтандыру шартындағы қайта сақтандырушы бастапқы сақтандырушының тағдырын бөлісетінін білдіретін ескертпе.

FOLLOW THE LEAD (көшбасшыға ілесу)

Қайта сақтандыру нарығында қабылданған әдет-ғұрып, оған сәйкес қайта сақтандыру шартының көшбасшысы шарттағы өзгерістерді қабылдаса, басқа қайта сақтандырушылар да солай әрекет етеді.

FRONTING

Сақтандырушы сақтандыруды өз атымен қабылдап, содан кейін бұл тәуекелді басқа сақтандырушыда немесе қайта сақтандырушыда толығымен қайта сақтандыратын қайта сақтандыру түрі. Бұл саяси немесе заңдық себептер бойынша орын алады. Себеп сақтандырылған адамның мүдделері де болуы мүмкін.

GNEPI – GROSS NET EARNED PREMIUM INCOME

Пропорционалды емес негіздегі шартты бағалауға негіз болатын, бірақ пропорционалды емес шарттың пайдасына әрекет ететін басқа қайта сақтандыру шарттары бойынша цессияны шегергендегі сыйлықақы.

GROSS PREMIUM

Әртүрлі аударымдар (мысалы, брокераж) шегерілгенге дейінгі қол қойылған брутто-сыйлықақы. Шегерілгеннен кейін — нетто-сыйлықақы.

INWARDS REINSURANCE (Кіріс қайта сақтандыру)

Бұл қайта сақтандырушының цедент-сақтандырушы берген тәуекелдердің бір бөлігін қабылдауынан тұратын қайта сақтандыру қызметі.

LEADING UNDERWRITER (LEADER) (көшбасшы)

Осы сақтандыру тобында мамандануы бар, сақтандыру немесе қайта сақтандыру талаптарын айқындайтын, сондай-ақ осы сақтандыруға (қайта сақтандыруға) бірінші болып қатысатын сақтандырушы немесе қайта сақтандырушы. Көшбасшы айқындаған талаптар осы сақтандырудың басқа қатысушыларын міндеттейді.

LIMIT

Сақтандырушының немесе қайта сақтандырушының берілген полис немесе оқиға бойынша ең жоғары жауапкершілігі.

LINE (Желі)

Қайта сақтандырушы қабылдаған, оның кез келген тәуекелге ең жоғары қатысуын айқындайтын тәуекелдің пропорционалды бөлігі. Термин эксцеденттік деп аталатын шарттарда қолданылады.

MAXIMUM POSSIBLE LOSS (ең жоғары ықтимал залал)

Кәсіпорындағы өртке қарсы жүйе істен шыққан, бірақ өртті өрт сөндіру қызметі сөндірген жағдайда туындауы мүмкін ең жоғары ықтимал залал.

NON-PROPORTIONAL REINSURANCE (Пропорционалды емес қайта сақтандыру)

Сақтандырушылар мен қайта сақтандырушылар залалдарды белгіленген пропорцияларда бөліспейтін, ал кейбір залалдарды мүлдем бөліспеуі мүмкін қайта сақтандыру шарттарының түрлері. Сақтандырушы белгілі бір лимит (приоритет) шегіндегі барлық залалдарды өтейді.

OBLIGATORY TREATY (Облигаторлық қайта сақтандыру)

Цедент сақтандырудың қайта сақтандыру портфеліне кіретін барлық тәуекелдерді беруге міндеттенетін, ал қайта сақтандырушы бұл тәуекелдерді қабылдауға міндетті қайта сақтандыру шарты.

ORIGINAL TERMS (Бастапқы талаптар)

Қайта сақтандыруда қолданылатын, берілген қайта сақтандыру өтеуіне бастапқы сақтандырудағыдай бірдей талаптар мен тарифтер қолданылатынын білдіретін термин.

OVERPLACEMENT

Осы тәуекелде 100%-дан асатын қайта сақтандырушылардың мақұлдауын алған брокердің әрекеттері салдарынан туындаған жағдай. Орналастыруды жабу үшін жекелеген қайта сақтандырушылардың үлестері төмендетілуі тиіс.

OVERRIDING COMMISSION (Қосымша комиссия)

Тәуекелді беретін сақтандыру немесе қайта сақтандыру компаниясы алатын, осы тәуекелге қызмет көрсету шығындарын теңестіретін қосымша комиссия.

POOL

Ерекше түрдегі тәуекелдерді сақтандыру мақсатында құрылған, мүшелері сыйлықақыларға, залалдарға немесе, мүмкін, шығыстарға келісілген пропорцияда қатысатын сақтандырушылардың немесе қайта сақтандырушылардың ұйымы.

PROBABLE MAXIMUM LOSS - (ең жоғары болжамды залал)

Өртке қарсы жүйе нақты жұмыс істеген және өрт сөндіру қызметі іс-қимылға қатысқан кезде туындауы мүмкін ең жоғары залал.

PROFIT COMMISSION (Пайда комиссиясы)

Пайдаға қатысу цеденттің қайта сақтандырушы пайдасына пайыздық қатысуы ретінде айқындалатын қайта сақтандыру шарттарындағы қосымша сыйлықақы.

PROPORTIONAL REINSURANCE (Пропорционалды қайта сақтандыру)

Сақтандырушы мен қайта сақтандырушы осы тәуекелге, сыйлықақы мен залалдарға бірдей пропорцияларда қатысатын қайта сақтандыру шарттары.

QUOTA SHARE REINSURANCE (Квоталық қайта сақтандыру шарты)

Сақтандырушы шартта аталған портфельдерді немесе тәуекелдер топтарын белгілі бір пропорцияда беретін, ал қайта сақтандырушы қабылдайтын пропорционалды қайта сақтандырудың облигаторлық шарты.

RECIPROCITY (Өзара есеп)

Қайта сақтандырушылардың қайта сақтандыруды өзара алмасудан тұратын ынтымақтастығы.

REINSTATEMENT (қалпына келтіру)

Қалпына келтіру сыйлықақысы деп аталатын сыйлықақыны төлеу арқылы бастапқы сақтандыру сомасын қалпына келтіру. Пропорционалды емес қайта сақтандыруда қолданылады.

REINSURANCE PROGRAM

Цеденттің белгілі бір сақтандыру портфелін қорғайтын әртүрлі қайта сақтандыру шарттарының (пропорционалды және пропорционалды емес) үйлесімі (мысалы, мүліктік тәуекелдер портфелі квоталық шартпен және эксцеденттік шартпен қорғалуы мүмкін, ал цеденттің өз ұстамы бір мезгілде тәуекел бойынша пропорционалды емес шартпен қорғалуы мүмкін; қатар оқиға бойынша пропорционалды емес негіздегі шарт жиі ресімделеді)

RENEWAL (Жаңарту)

Қайта сақтандыру шартын жалғастыру.

RETENTION (ұстам)

Қайта сақтандыру цессиялары жасалғаннан кейін сақтандырушының өз ұстамында қалатын тәуекелдердің бөлігі.

RETROCESSION (Ретроцессия)

Қайта сақтандырушының тәуекелін басқа қайта сақтандырушыларға (ретроцессионарийлерге) одан әрі сату.

SCHEDULE (шедула)

Шарттың егжей-тегжейлі талаптарын айқындайтын облигаторлық қайта сақтандыру шартына қосымша.

SIGNED LINE (түпкілікті үлес)

Брокер растаған қайта сақтандырушылардың осы қайта сақтандыру шартына қатысуы. Олар overplacing деп аталатын жағдайдың салдарынан бастапқыда ұсынылғаннан төмен болуы мүмкін.

SLIDING SCALE COMMISSION (жылжымалы комиссия)….

Пропорционалды қайта сақтандыру шарты бойынша қайта сақтандырушының қайта сақтанушыға (цедентке) комиссия төлеу әдісі, оның мөлшері залалдылық деңгейіне байланысты өзгереді: шекті параметрлерді (залалдылық көрсеткіші мен төленген комиссия сомасы) пайдаланған кезде залалдылық азайған сайын ол өседі және керісінше.

SLIP

Қайта сақтандыру шартының жасалғанын растайтын ұсыныс немесе құжат.

SPECIAL ACCEPTANCE… (қосымша келісім)

шарт талаптарына сәйкес әдетте қорғау қамтамасыз етілмейтін (өтеу көлеміне немесе сақтандыру сомасына байланысты) белгілі бір тәуекелді қайта сақтандыру шарты бойынша қосымша өтеу туралы қайта сақтандырушымен келісім.

STOP LOSS (залалдылық эксцеденті)

Мұндай шарттардың мақсаты — сақтандырушыларды ұсақ залалдардың жинақталуы салдарынан болатын шамадан тыс залалдылықтың салдарынан қорғау. Жеке тәуекелдерді қорғайтын залал эксцеденті (excess of loss) қайта сақтандыру шартынан айырмашылығы, stop loss осы түрдегі сақтандырудың бүкіл портфеліне немесе сақтандырушының бүкіл қызметіне қатысты.

SURPLUS TREATY (эксцеденттік шарт)

Сақтандырушы барлық тәуекелдерге қатысуды қайта сақтандырушыға бермейтін пропорционалды қайта сақтандыру шартының түрі. Сақтандырушы жекелеген тәуекелдер үшін бір тәуекелге белгілі бір сомада ең жоғары өз қатысуын (ұстамын) айқындайды, ал эксцедентті (surplus) қайта сақтандырушыға береді.

WRITTEN LINE (алдын ала қол қойылған желі)

Қайта сақтандырушы қабылдауға бейім жауапкершілікке қатысу үлесінің пайыздық мөлшері. Ол signed line деп аталатын деңгейге дейін қысқартылуы мүмкін.