Сақтандырушы кәсібі

Сонау алыс социалистік заманда «агент» деген сөзді естігенде кеңес адамында үш түрлі ассоциация туындауы мүмкін еді. Детективтерді жақсы көретіндердің көз алдына қара көзілдірік таққан, иегі шаршы, бұлшық етті қараторы жігіт келетін, мәдениетті адамдар бұл сөзді «Автомобильден сақтан» фильмімен байланыстыратын, онда Иннокентий Смоктуновский Госстрах агенті Юрий Деточкиннің рөлін керемет сомдаған еді (өкінішке қарай, бұл мамандыққа құрмет қоспады — Деточкин бұл дүниеден тыс, мейірімді бейшара болып көрінетін).

Оқымағандар мен көрмегендердің бәрі үшін сақтандыру агенті мамандығы айына бір рет балаларды сақтандыруды, сондай-ақ мүлік пен өмірді сақтандыруды онша табандылықсыз ұсынатын, келбеті мен жасы белгісіз әйелмен байланыстырылатын…

Стереотип онша жағымды емес, солай емес пе? Сірә, сондықтан да 90-жылдардағы жұмыс іздеу туралы хабарландыруларда «Агент, интим және гербалайф ұсынбаңыз!» деген сөйлем жиі кездесетін, ал мұнда «агенттің» «интимнен» алда тұруы ойлы оқырманға көп нәрсені аңғартады. Заман сондай болатын…

Айта кету керек, 1991 жылға дейін біз мүлдем болжамды қоғамда өмір сүрдік. Бізге болашақтың пердесін дірілдеген қолмен ашатын балгерлер мен көріпкелдер керек емес еді. Бәрі онсыз да анық болатын. Қайда демалатынымызды, не киетінімізді, қайда және немен емделетінімізді мемлекет біз үшін шешетін. Жақсы қожайынға лайық болғандай, ол мұндай өмірге қажеттінің бәрімен артық әуресіз қамтамасыз ететін, бір жағынан бізді түрлі империалист жаулардан және социалистік меншікті талан-таражға салушылардан, екінші жағынан — табиғи апаттардан қорғайтын.

1991 жылдан кейінгі 1992 жыл бізге әлеуметтік-экономикалық формацияның ауысуын әкелді. Қазақстанда капитализмді қалпына келтіру басталды. Өзіне тән барлық институттары, артықшылықтары мен кемшіліктері бар капитализм. Ал бұл сақтандыру әбден сұранысқа ие орынға ие болатынын білдіреді.

Сеніңіз, мұндай оптимизмнің барлық негіздері бар. Бұл тұжырымның дұрыстығына көз жеткізу үшін капитализм орнығып, мемлекеттің өз азаматтарының өміріне араласуы барынша аз, демек, олар өз әрекеттерінің салдарымен оңаша қалатын жерлерде Сақтандыру қандай орын алатынына қарау жеткілікті.

Батыста 5-6 сақтандыру полисі жоқ адам қоғамның толыққанды мүшесі саналмайды. Өмірден сабақ алған адамдар ол жақта қолдарынан келгеннің бәрін сақтандырады: денсаулықты, мүлікті, жауапкершілікті… Біртіндеп бұл бізде де болып жатыр. Әрине, әркімнің сақтандыратын Канар аралдарында виласы жоқ, бірақ әркімнің басында баспанасы және қандай да бір мүлкі бар.