15 күнде сақтандыру төлемі

Сізге төлем белгіленген мерзімде шынымен жүргізілуі үшін мына ережелерді сақтау маңызды:

1. Сақтандыру компаниясымен барлық өзара қарым-қатынасты «қағаз арқылы» ресімдеу қажет.
Бұл Сіз тапсыратын барлық құжаттарды, Сіз жазатын барлық өтініштерді қолхатпен тапсырып, тіркеу және қабылданған күні туралы белгісі бар құжаттардың көшірмелерін өзіңізде сақтау қажет дегенді білдіреді.
Егер кейін төлемді алуда қиындықтар туындаса, өз дұрыстығыңызды дәлелдеу Сізге қиын болады. Барлығын «уақытында және тиісінше» жасадыңыз деген ауызша мәлімдемелеріңіз салмақты дәлел болып саналмайды.
Егер сақтандыру компаниясы заң міндеттегендей Сізге құжаттардың қабылданғаны туралы анықтама бермесе, бұл ақша алу кезінде Сізді қиындықтар күтуі мүмкін екенінің алғашқы белгісі.

2. Жәбірленуші ЖКО туралы өтініш жазып, онда автомобильдің тұрған жерін қосымша көрсетуі қажет
Тіпті апатқа кінәлі адам апат болғаны туралы өтініш жазып қойса да, Сізге өтінішті қайталап беру жөн. Бұл өтініште зақымданған автомобильдің қайда тұрғанын және сақтандыру компаниясы Сізбен қандай телефондар арқылы байланыса алатынын міндетті түрде көрсету керек.
Мұндай өтініштің үлгісін заңгер-кеңесшіден ала аласыз.

Сақтандыру төлемінен бас тартудың формалды негіздерінің бірі — жәбірленушіні автомобильді сақтандыру компаниясынан жасырды және оған залалды бағалауға мүмкіндік бермеді деп айыптау. Мұндай мүмкіндікті болдырмау үшін Сізге автомобильдің нақты тұрған жерін көрсете отырып, қарап-тексеруге өтінішті міндетті түрде жазып, тіркеу қажет.
Тағы бір нюанс. Заңға сәйкес сақтандыру компаниясының өкілдері Сіздің автомобиліңізді қарап-тексеруді өздері ұйымдастыруға тиіс. Егер автомобиліңіз жүріске жарамсыз болса, залалды бағалау үшін автомобильді сақтандыру компаниясына жеткізу Сіздің міндетіңізге кірмейді. Бұл — сақтандыру компаниясының міндеті. Сіз автомобильді апаттық күйінде сақтап, қарап-тексеруге кедергі жасамауыңыз керек.
Егер сақтандыру компаниясы 7 жұмыс күні* ішінде автомобиліңізді қарап-тексермесе, Сіз тәуелсіз сарапшыға жүгінуге құқылысыз, бұл ретте сақтандыру компаниясы осы бағалауға шағым жасау құқығынан айырылады.
Осылайша, қарап-тексеруге өтініш Сізді қарап-тексеру кезегіне қоюды сұрап сақтандыру компаниясына қосымша жүгінулерден сақтайды және мүдделеріңізді қорғайды.

* ескертпе: көрсетілген мерзім сақтандыру компаниясына барлық қажетті құжаттар ұсынылған сәттен бастап есептеледі (мұндай құжаттардың толық тізбесін заңгерден немесе қауымдастық тізіліміндегі сақтандыру брокерінен алуға болады).

3. Сақтандыру компаниясынан Сіз тапсырған құжаттардың тізбесі көрсетілген анықтама алу маңызды.
Мұндай анықтаманың үлгісін заңгер-кеңесшіден ала аласыз. Егер Сіз де, кінәлі тарап та барлық қажетті құжаттарды тапсырса, сақтандыру компаниясы 7 жұмыс күні ішінде автомобиліңізді қарап-тексеріп, Сізді бағалаумен таныстыруға және 15 жұмыс күні ішінде сақтандыру төлемін жүргізуге тиіс.

Сақтандыру компаниясында жиі: барлық қажетті құжаттарды әкелдіңіз, ал полисті төлем кезінде тапсырасыз дейді. Заң тілінде бұл: формалды түрде құжаттардың толық тізбесі жоқ (полис жетіспейді), сондықтан төлемнің 15 күндік мерзімінің есебі әлі басталған жоқ, демек жәбірленуші сақтандыру компаниясы төлем мерзімін созғанын дәлелдей алмайды дегенді білдіреді.
Басқа жағдай. Сақтандыру компаниясы төлем жүргізуден бас тартпайды, бірақ апаттар өте көп болғандықтан, біраз күте тұруды ұсынады. Жәбірленушінің автомобильді жөндеуді 2-3 аптаға немесе бір айға кейінге қалдыру мүмкіндігі болса жақсы, ал автомобиль өте қажет болса, не істеу керек?
Егер қолыңызда ұсынылған құжаттардың толық тізбесі мен оларды қабылдау күні көрсетілген анықтама болса, төлем белгіленген мерзімде жүргізілуге тиіс. Апаттың көптігі немесе қызметкерлердің жетіспеуі сақтандыру компаниясы үшін ақтайтын дәлел болып табылмайды.

4. автомобильді жөндеуді Сізге төлемнің нақты сомасы көрсетілген жазбаша акт берілгеннен кейін ғана бастауға болады.
Егер Сізге төлем сомасын ауызша айтса және ол Сізді қанағаттандырса да, Сізге ресми қарап-тексеру актісін бергенге немесе сақтандыру төлемін жүргізгенге дейін автомобильді жөндеуді бастамаған жөн. Тіпті осы сақтандыру компаниясының қызметкерлерімен қарым-қатынасыңыз жақсы болса да, Сізге ауызша уәделерден гөрі салмақты кепілдіктер алу қажет.

СОНЫМЕН, ҚОРЫТЫНДЫ ЖАСАЙЫҚ.
Сақтандыру компаниясы Сіз және апатқа кінәлі адам барлық қажетті құжаттарды тапсырғаннан кейін 15 жұмыс күні ішінде төлем жүргізуге тиіс.
Сақтандыру компаниясына құжаттарды тапсыру кезінде қандай құжаттар және қандай мерзімде тапсырылғаны туралы растауды міндетті түрде алу қажет.
Сақтандыру компаниясының міндетіне автомобиліңізді қарап-тексеруді ұйымдастыру, оның ішінде зақымданған көлік құралы тұрған жерге бару кіреді, Сіздің міндетіңіз — осы қарап-тексеруге кедергі жасамау. Қарап-тексеру Сіз немесе кінәлі адам сақтандыру компаниясына сақтандыру жағдайының басталғанын растайтын құжатты тапсырғаннан кейін 7 жұмыс күні ішінде жүргізілуге тиіс. Мұндай құжат МАИ-дің (соттың) шешімі болып табылады. Қарап-тексеру нәтижелерін (залал туралы есепті) сақтандыру компаниясы Сізге танысу үшін ұсынуға тиіс.
Сақтандыру компаниясының автомобильді бағалауға ұсынбадыңыз деген негізде төлемнен бас тарту мүмкіндігі болмауы үшін қарап-тексеруге өтінішті міндетті түрде жазыңыз.
Егер Сіз және кінәлі адам МАИ-дің (соттың) ресми шешімі шығарылғаннан кейін бірден құжаттардың толық тізбесін тапсырсаңыздар, сақтандыру компаниясы заңда белгіленген мерзімде қарап-тексеруді де жүргізіп, Сізге ақшаны да төлеп үлгеруге тиіс.

ЖИІ ҚОЙЫЛАТЫН СҰРАҚТАР...

1. Сақтандыру компаниясы өтінішті қабылдамайды, оны кінәлі адам жазуы керек дейді. Не істеу керек?

Заңға сәйкес өтінішті кінәлі адам да, жәбірленуші де тапсыра алады. Егер сақтандыру компаниясы заңды бұзып, өтінішті қабылдаудан бас тартса, Сіз мынаны жасай аласыз:
а) заңгер-кеңесшіден «Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы» заңнан үзінділер сұрап, осы құжатты сақтандыру компаниясында көрсетіп, сақтандыру компаниясынан неге Сіздің құқықтарыңызды бұзатынын түсіндіруді сұрау;
б) өтінішті хабарламасы бар тапсырыс хатпен жіберу (немесе хабарламасы бар жеделхат жіберу);
в) өтінішті төлемдер бөлімінің қызметкеріне емес, офис-менеджерге тапсыру. Офис-менеджер барлық кіріс хат-хабарды тіркеуге міндетті, сондықтан өтініштің Сіздегі данасына кіріс нөмірін және сақтандыру компаниясының мөртабанын қояды.

2. Сақтандыру компаниясы құжаттардың қабылданғаны туралы анықтама бермейді, не істеу керек?

Құжаттардың қабылданғаны туралы анықтама — өте маңызды құжат. Егер сақтандыру компаниясы Сізге мұндай анықтама бермесе, Сіз мынаны жасай аласыз:
а) заңгер-кеңесшіден заңнамадан тиісті үзінділерді сұрап, осы құжатты сақтандыру компаниясында көрсетіңіз және сақтандыру компаниясынан неге Сіздің құқықтарыңызды бұзатынын түсіндіруді сұраңыз;
б) барлық құжаттарды пошта арқылы, Бас поштамт арқылы қоса берілетін құжаттардың толық тізімдемесімен хабарламасы бар тапсырыс хатпен жіберу. Құжаттарды поштамен жеткізуге біраз уақыт кетеді, бірақ бұл кейін Сізден талап етілгеннің бәрін орындағаныңызды құжатпен дәлелдеуге мүмкіндік береді және сақтандыру компаниясының шегінер жолы қалмайды.

3. Сақтандыру компаниясы залал сомасын айтпаса және қарап-тексеру актісін бермесе, не істеу керек?

Заңға сәйкес сақтандыру компаниясы Сізге қарап-тексеру актісін беруге міндетті (заңнан тиісті үзінділерді заңгер-кеңесшіден ала аласыз). Сондай-ақ Сізді қарап-тексеру нәтижелерімен таныстыруды сұрап ресми өтініш жазуға болады (өтініштің үлгісін де заңгер-кеңесшіден алуға болады).
Егер сақтандыру компаниясы залал сомасын айтпаса және сақтандыру төлемін уақытында жүргізбесе, көп жағдайда мәселені шешудің ең тиімді тәсілі — істі сотқа беру. Істердің сотта қаралу мерзімдері туралы заңгер-кеңесшіден біле аласыз.

4. Сақтандыру компаниясы маған ақша беруге дайын, бірақ мен сомамен келіспеймін. Маған егер оны алсам, кейін ештеңе талап ете алмаймын деді. Бұл рас па?

Сақтандыру компаниясы 15 күн ішінде сақтандыру төлемін, ең болмағанда өзі қажет деп санайтын көлемде, жүргізуге міндетті.
Егер Сіз бұл ақшаны сақтандыру компаниясынан алсаңыз, бұл Сіздің төлем сомасымен келісетініңізді және талап қоюға құқығыңыз жоқ екенін БІЛДІРМЕЙДІ. Бұл тек сақтандыру компаниясы Сіздің алдыңыздағы міндеттемелерінің бір бөлігін орындағанын білдіреді (заңнан тиісті сілтемелер мен үзінділерді заңгер-кеңесшіден ала аласыз). Сондықтан сақтандыру компаниясы ұсынған ақшаның бөлігін қорықпай алуыңызға болады, ал содан кейін жетіспейтін соманы алу мәселесін шешесіз.

5. Кінәлі адам сақтандыру полисін тапсырмаса, не істеу керек?

Сақтандыру полисі сақтандыру төлемін жүзеге асыру үшін қажетті міндетті құжаттар тізбесіне кіреді. Егер кінәлі адам сақтандыру полисін ұсынбаса, төлем жүргізілмейді.
Егер кінәлі адам Сіздің автомобиліңізді өз еркімен қалпына келтіруге келіспесе және сақтандыру полисін бергісі келмесе, іс, бәлкім, сот тәртібімен шешіледі. Құжаттарды сотқа бермес бұрын кінәлі адамның төлем қабілеттілігіне көз жеткізу қажет.

6. Неге мен кінәлі адамның орнына бәрін өзім жасауым керек?

Заңға сәйкес жәбірленушінің ешқандай міндеттері жоқ, оның тек құқықтары бар. Алайда бұл құқықтарда жәбірленуші кінәлі адамның орнына құжаттарды жинауға, өтініштер жазуға және т.б. құқылы екені көрсетілген. Сондықтан жәбірленушінің «құқықтары» іс жүзінде жиі «міндеттерге» айналады.