Сыйлықақылар өсуде, төлемдер артта қалуда
12 ақпан 2012 Оқу: 4 мин Қаралымдар: 4 181
«Дөңгелек үстелде» ұсынылған деректерге қарағанда, «Қазақстанның сақтандыру нарығы.
Қаңтардың соңында Алматыда өткен «Қазақстанның сақтандыру нарығы: 2011 жылдың қорытындылары, 2012 жылы нарықты дамыту перспективасы» «дөңгелек үстелінде» ұсынылған деректерге қарағанда, 2011 жылы сақтандыру компанияларының рентабельділігі төмендеді. Мәселен, ROA активтер бойынша пайда (сақтандыру компаниялары активтерінің жұмыс тиімділігі) 2011 жылы 8,47%-ды құрады, ал 2010 жылы бұл көрсеткіш 11,71% деңгейіне жеткен болатын. ROE көрсеткіші – капиталдың қайтарымдылығы да 2010 жылғы 16,78%-дан 2011 жылы 12,61%-ға дейін төмендеді.
Алайда таза сақтандыру сыйлықақылары 2010 жылмен салыстырғанда 44,4%-ға айтарлықтай өсіп, 133,68 млрд теңге деңгейіне жетті, бұл ретте сыйлықақылардың жалпы көлеміндегі өмірді сақтандыру көлемінің үлесі 33%-ды құрады. Жалпы сақтандыру компанияларының сақтандыру сыйлықақыларының көлемі 37,3%-ға, ал өмірді сақтандыру бойынша сыйлықақылар көлемі 62,3%-ға өсті.
2011 жылы міндетті сақтандыру секторында көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру (КҚ ИАҚЖМС) айтарлықтай өсім көрсетті. Ұйымдастырушылар ұсынған деректер бойынша, КҚ ИАҚЖМС бойынша сыйлықақылар көлемі 2010 жылғы 18,6 млрд теңгемен салыстырғанда 38%-ға – 25,5 млрд теңгеге дейін өсті. Сақтандыру төлемдері 69%-ға өсіп, 5,9 млрд теңгені құрады. Сарапшылар бұл сектордағы сыйлықақылардың айтарлықтай өсуін ең алдымен 2011 жылғы 1 қаңтардан бастап міндетті сақтандыру шарттарын рәсімдеудің жаңа тәртібі енгізілуімен түсіндіреді – полистер онлайн режимінде рәсімделді және полистің бірыңғай бланкісі енгізілді. Бұл алаяқтық фактілері мен жалған полистер санының қысқаруына оң әсер етті. Сонымен қатар шарттар саны айтарлықтай артты – өсім 962 143-ті құрады. Қазір шарттардың жалпы саны 3 685 696-ны құрайды. Мамандар бұл көрсеткіштің өсуін өткен жылғы 1 шілдеден бастап кедендік әкелу баждары деңгейінің өзгеруіне байланысты 2011 жылдың бірінші жартыжылдығында республикаға көп мөлшерде автокөлік әкелінуімен байланыстырады. Кәсіби қатысушылардың пікірінше, КҚ ИАҚЖМС нарығы өзінің қанығуына жақындады. Сарапшылардың деректері бойынша, бүгінде Қазақстанда көлік иелерінің 10-нан 8-і сақтандырылған. Сақтандырушылар бұл секторда бәсекенің айтарлықтай күшеюін күтуде.
Бұл ретте «Рынок страхования» журналының бас редакторы Марина Шиповалова 2011 жылғы сақтандыру нарығының қаржылық қорытындыларын таныстыра отырып, КҚ ИАҚЖМС бойынша сыйлықақылар жинаудың айтарлықтай өсуі аясында мұндағы төлемдер деңгейі бұрынғыша жоғары емес және жалпы нарық бойынша 23,6%-ды құрайтынына назар аударды. Алайда «БТА Сақтандыру» АҚ басқарма төрағасы Сергей Лаврентьев өткен жылғы шығындар келесі жылға ауысатынын, нәтижесінде шығындылық жоғары болатынын атап өтті. Сарапшы жалпы алғанда АҚЖ бойынша шығындылықтың жыл сайын өсу үрдісі бар екенін атап көрсетті.
Ұйымдастырушылар автокөлікті ерікті сақтандыру секторында сыйлықақылардың 200 млн теңгеден астам өсімін берген екі компанияны атап өтті. Мәселен, «Номад иншуранс» СК АҚ нәтижелері 223 млн теңге деңгейінде, ал «Еуразия» СК АҚ – 208,8 млн теңге деңгейінде қалыптасты. Жалпы автокөлікті ерікті сақтандыру секторында 2010 жылмен салыстырғанда 31%-ға өсім болып, көлемі 909 млн теңгеге жетті. Бұл ретте төлемдер көлемі шамалы – 11%-ға – 1,15 млрд теңгеге дейін ұлғайды.
Ерікті жеке сақтандыру 53%-ға өсті. Нарықтың өсуі өмірді сақтандыру бойынша сыйлықақылардың 6,2 млрд теңгеге дейін немесе 315%-ға, аннуитеттік сақтандырудың – 41%-ға және сыйлықақылар көлемінің өсімі 69%-ды құрап, 11,4 млрд теңгеге жеткен жазатайым оқиғалардан сақтандырудың өсуі есебінен қамтамасыз етілді. Бұл ретте Марина Шиповалова аннуитеттік сақтандыру құрылымында зейнетақы аннуитеті шарттарының көлемі 77%-ды құрайтынына назар аударады. Бір жағынан, сарапшылар бұдан халықтың зейнетақы аннуитеті шарттарына қызығушылығын көреді, бірақ екінші жағынан, бұл қызығушылықты бірнеше жылға біржолғы төлем алу мүмкіндігімен байланыстырады, бұл ЖЗҚ-дан зейнетақы төлемдерін алған жағдайда мүмкін емес. Мамандардың пікірінше, дәл аннуитеттер ең «ұзақ» шарттар болып табылғанына қарамастан, аннуитеттік сақтандыру бойынша төлемдердің 58%-ды құрайтын жоғары деңгейі «зейнетақы ақшасын қолма-қол ақшаға айналдыру» схемасы бүгінде де іске асырылып жатқанын көрсетеді.
Өз кезегінде «Generalli Life» СК АҚ брокерлік сатылымдар бөлімінің директоры Рашид Галлямов ерікті жеке сақтандыру секторының өсуін былай түсіндірді: «Өмірді сақтандыру нарығының өсуінде банк арнасы соңғы орында емес. 2011 жылы сақтандырушылар клиенттердің көпшілігін несие рәсімдеу кезінде жазатайым оқиғалардан сақтандыруды емес, өмірді сақтандыруды сатып алуға ынталандыра алды. Бұл несиенің кез келген жағдайда қайтарылатынының үлкен кепілі. Сонымен қатар корпоративтік және бөлшек сегменттер өсті. Клиенттер тарапынан бөлшек ұзақ мерзімді өнімдерге көбірек қызығушылық танытылуда».
Жалпы алғанда сақтандырушылардың таза активтері 19,14%-ға – 354,8 млрд теңгеге дейін өсті, таза резервтер 34,64%-ға ұлғайды, ал таза сыйлықақылардың өсімі 44,4%-ды құрады. Сарапшылар бұл деректер сақтандыру резервтерінің төмендетіліп көрсетілгенін білдіруі мүмкін екенін жоққа шығармайды. Сақтандыру компанияларының жиынтық капиталы 2011 жылы 18,4%-ға – 89,5 млрд теңгеге дейін өсті.
