Зияткерлік меншік объектісі құқық иеленушісінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін ерікті сақтандыру (тауар белгісі).

Зияткерлік меншік объектісі құқық иеленушісінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру

Зияткерлік меншік объектілеріне құқықтарды кеден органдарының қорғауы өте маңызды, өйткені ол айрықша құқықтарды бұзатын тауарлардың азаматтық айналымға шығарылуын болдырмауға мүмкіндік береді, ал оларды кейін алып қою мемлекет пен құқық иеленуші тарапынан айтарлықтай шығындармен байланысты.
 
ЗМОКТ – бұл аббревиатура зияткерлік меншік объектілерінің кедендік тізілімін білдіреді, оған авторлық құқық объектілері, сабақтас құқықтар объектілері, тауар таңбалары, қызмет көрсету таңбалары және тауар шыққан жерлердің атаулары енгізіледі.
 
Мәселен, зияткерлік меншік объектілері бар тауарларды Қазақстанның Кедендік тізіліміне енгізу үшін зияткерлік меншік объектілеріне құқықтарды қорғау туралы өтініштен басқа мыналар қажет:
- зияткерлік меншік объектілері туралы ақпарат (зияткерлік меншік құқығын немесе зияткерлік меншік объектілерін пайдалану құқығын растайтын нотариат куәландырған құжаттарды (мысалы, лицензиялық шарт) қоса бере отырып);
- тауарлардың сипаттамасы (кеден органдарына зияткерлік меншік құқықтары бұзылған тауарларды анықтауға мүмкіндік беретін);
- зияткерлік меншік құқықтары бұзылған тауарлар деп болжанатын тауарларды шығаруды тоқтата тұруға байланысты туындауы мүмкін, декларантқа және өзге тұлғаларға, сондай-ақ кеден органдарына келтірілген зиянды өтеу туралы өтініш берушінің міндеттемесі;
- басқа тұлғаларға зиян келтіргені үшін өтініш берушінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру шарты, оның сақтандыру сомасы айлық есептік көрсеткіштің 1000 еселенген мөлшерінен кем болмауы тиіс;
- түпнұсқа тауарлардың үлгілері (мүмкіндігінше ұсынылады).
 
Тауарлар Қазақстанның Кедендік тізіліміне екі жылдан аспайтын мерзімге, алайда зияткерлік меншік объектісінің қорғалу мерзімінен немесе азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру шартының мерзімінен аспайтын мерзімге енгізілетінін атап өтеміз. Қазақстанда зияткерлік меншік құқық иеленушісінің жауапкершілігін сақтандырумен айналысатын сақтандыру компаниялары сақтандыру шарттарын тек бір жылға жасасады, демек, тауарларды Қазақстанның Кедендік тізіліміне енгізу кейіннен шектеусіз ұзарту мүмкіндігімен (тек зияткерлік меншік объектісінің қорғалу мерзімін ескере отырып) тек бір жылға жүзеге асырылады.
 
Зияткерлік меншік құқықтарын бұзады деген күдік бар тауарларды, егер олар Кедендік тізілімге енгізілмесе, шығаруды тоқтата тұру былайша жүзеге асырылады. Кеден органдары тауарды тоқтата тұрып, 24 сағат ішінде құқық иеленушінің орналасқан жерін іздестіруге әрекет жасайды. Егер осы кезең ішінде кеден органдары құқық иеленушіні таба алмаса, тауарды тоқтата тұру туралы шешімнің күші жойылуға жатады. Зияткерлік меншік объектілерінің құқық иеленушісі хабарламаны алғаннан кейін тауар тоқтатыла тұрған сәттен бастап үш жұмыс күні ішінде декларантқа қатысты өзі қабылдайтын шаралар туралы жазбаша жауап, сондай-ақ тауарларды шығаруды тоқтата тұру мерзімін 10 жұмыс күніне дейін ұзарту туралы жазбаша өтініш ұсынуы тиіс. Көрсетілген 10 жұмыс күні ішінде құқық иеленуші кеден органдарына мынадай құжаттарды ұсынуы тиіс:
- зияткерлік меншік объектілеріне құқықтарды бұзу туралы талап-арыз бойынша азаматтық іс қозғау туралы судьяның ұйғарымы;
- зияткерлік меншік объектілері бар тауарларды шығаруды тоқтата тұруға байланысты туындауы мүмкін, декларантқа және өзге тұлғаларға келтірілген зиянды, сондай-ақ кеден органдарының шығындарын өтеу туралы міндеттеме
- егер сот шешімімен тауарлар зияткерлік меншік құқықтары бұзылған тауарлар болып табылмайтыны анықталған жағдайларда;
- құқық иеленушінің зияткерлік меншік объектілері бар көрсетілген тауарларды Кедендік тізілімге енгізу туралы кеден органдарына жүгінгенін растайтын жазбаша дәлелдемелер.
 
Көрсетілген құжаттар ұсынылған жағдайда кеден органдары сот шешімі заңды күшіне енгенге дейін тауарларды шығаруды тоқтата тұрады. Өзге жағдайда кеден органы тауарларды шығаруды тоқтата тұру туралы шешімнің күшін жояды және тауарларды кедендік декларациялауды жүргізеді. Бұл ретте тауарларды шығаруды он жұмыс күніне дейін тоқтата тұруға байланысты шығындар зияткерлік меншік объектілерінің құқық иеленушісіне жүктеледі.